CZYM SĄ PALINDROMY?

Palindromy – dziwna nazwa, prawda? Słowo palindrom wywodzi się z greki, gdzie wyrażanie palindromeo oznacza „biec z powrotem”. Sam palindrom zaś to wyraz lub zdanie, które czytane od początku do końca i od końca do początku brzmi dokładnie tak samo. Najpopularniejszym polskim przykładem palindromu jest pięcioliterowe słówko „kajak”.

SKĄD SIĘ TO WZIĘŁO?

Historia palindromów sięga starożytności, a dokładniej III wieku p. n. e. Za wynalazcę palindromów uważa się pochodzącego ze starożytnego Egiptu Sotadesa, poetę na dworze Ptomeleusza. W tamtych czasach palindromy wykorzystywane były jako szyfr lub zaklęcie, wiązano bowiem je z magią.

Jednym z najbardziej znanych starożytnych palindromów jest greckie zdanie Nipson anomemata me monan opsin, które oznacza „Zmyj grzechy, nie tylko twarz”.

KWADRATURA SŁOWA

Specyficzną odmianę palindromu stanowi kwadrat magiczny (zwany też palindromicznym), czyli krzyżówka o kwadratowym diagramie, w której wersy i kolumny o tym samym numerze (tzn. pierwsza kolumna i pierwszy wers, druga kolumna i drugi wers itd.) składają się z dokładnie tych samych wyrazów.

źródło obrazka: wikipedia.org

Widoczny na zdjęciu kwadrat palindromiczny jest jednym z najsłynniejszych takich kwadratów. Wyryto go już na murach Pompejów, a przez chrześcijan wykorzystywany był prawdopodobnie jako znak rozpoznawczy. W XIX wieku kwadrat „Sator – Rotas” (bo taką obiegową nazwę nosi ten palindrom) zamieszczano na amuletach mających przynieść szczęście. Słowa widoczne na kwadracie oznaczają „Siewca przy swym wozie kieruje pracami”.

DLA CIEKAWYCH: Inną wersją kwadratu magicznego jest matematyczny kwadrat magiczny, w którym suma niepowtarzających się dodatnich liczb naturalnych w każdym wersie i każdej kolumnie oraz po przekątnych daje tę samą wartość.

PALINDROMY WSPÓŁCZEŚNIE

Obecnie palindromy utraciły swą magiczną otoczkę i pełnią jedynie rolę gry słownej. Poniżej kilka przykładów polskich palindromów (oczywiście palindromy można utworzyć w każdym języku).

  • A to idiota
  • Jeż Lary tyra lżej
  • Popija rum as, samuraj i pop
  • Kobyła ma mały bok
  • Zagwiżdż i w gaz
  • Ikar łapał raki
  • A to kanapa pana Kota
  • Zakopane na pokaz
  • Wół utył i ma miły tułów
  • Ile Roman ładny dyndał na moreli?

Znacie jeszcze inne ciekawe palindromy? A może sami jakieś wymyśliliście? Koniecznie dajcie znać w komentarzach. 🙂

PS. Jeśli nie chcesz dyndać na moreli tak jak ładny Roman, polub Biały Notes na Facebooku – przycisk znajdziesz u góry strony. 😉

5 komentarzy

    1. Tak, będzie cykl. 🙂 Planowałam go zresztą od początków istnienia bloga, ale jakoś mi się rozmył w nawale książek do recenzji. 😉

Skomentuj

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są zaznaczone gwiazdką. *